فتلخص اينكه يكى از شروط تخيير فحص است چه تخيير را از عقل بگيريم يا از شرع و اجماع قطعى است كه هركس اخذ به راجح را لازم مىداند آن را پس از فحص تام لازم مىداند و واجب مطلق هم هست نه مشروط پس مقدمات آن هم كه فحص تام است بر مجتهد لازم است منتها اجماع تعليقى است چون عده‌اى اصلا ترجيح را لازم نمىدانند ولى كليه كسانى كه ترجيح را لازم مىدانند مىگويند مقدمة فحص لازم است . ( المقام الثانى - التراجيح ) مقام اول از دو مقام بحث در باب تعادل و تراجيح كه پيرامون تعادل بود طىّ دو مرحله بحث شد كه يك مرحلهء آن مربوط به مقتضاى قاعدهء اوليه و مرحله دوم مربوط به مقتضاى قاعدهء ثانويه بود . و اينك مقام ثانى پيرامون تراجيح است : كلمهء تراجيح جمع ترجيح است و كلمهء ترجيح در لغت عرب به معناى برترى دادن يكى از دو يا چند امر بر ديگرى و تقديم آن بر سايرين است و داراى معناى بسيار وسيعى است . از قبيل ترجيح مرگ با عزت بر زندگى با ننگ و ذلّت . ترجيح اين عالم بر عالم ديگر ، اين عمل بر عمل ديگر و . . . خلاصه اينكه سر دو يا چند راهى كه انسان قرار مىگيرد يكى را بر سايرين ترجيح مىدهد كه آن هم يا ترجيح مرجوح بر راجح است مثل ترجيح خليفهء اول بر علىّ بن ابى طالب كه به حكم عقل و عقلاء قبيح است و يا ترجيح بلا مرجح است كه عند المشهور از محالات است و يا ترجيح مع المرجح است كه اگر مرجح معتبر نباشد قبيح است و اگر ارزشمند باشد عقلائى و منطقى است